Vào lúc 7h45 sáng ngày 30/09/2026, tại Phòng họp 2 (Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa), Tổ Ngữ văn tổ chức báo cáo chuyên đề: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VĂN HỌC ĐÁNG LƯU Ý KHI DẠY ĐỌC HIỂU CẤP THPT VÀ KINH NGHIỆM DẠY LÍ LUẬN VĂN HỌC CHO HỌC SINH GIỎI với sự tham dự đông đủ của các thầy cô giáo Tổ Ngữ văn Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa và Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (thuộc cụm chuyên môn 10)
Buổi báo cáo có sự tham gia của Thầy Trịnh Đình Thảo – Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa và Thầy Phùng Nhật Anh – Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Huân. Báo cáo viên là Th.S Trần Lê Duy (Giảng viên Khoa Ngữ văn – Trường ĐH Sư phạm TP.HCM). Sự hiện diện của các Thầy Phó Hiệu trưởng cho thấy sự quan tâm sát sao và đầy ý nghĩa của Ban Giám hiệu trong công tác chuyên môn của Tổ Ngữ văn ở mỗi trường.
Nội dung báo cáo chuyên đề xoay quanh hai vấn đề trọng tâm:
- Một số vấn đề lí luận văn học đáng lưu ý khi dạy đọc hiểu cấp THPT:
Báo cáo nhấn mạnh rằng trong Chương trình GDPT 2018, việc dạy học Ngữ văn không chỉ dừng ở nhận diện nội dung hay hình thức văn bản, mà cần hướng học sinh đến khả năng phân tích, lí giải và đánh giá cách văn bản kiến tạo ý nghĩa. Các khái niệm như chủ thể trữ tình, điểm nhìn trần thuật, yếu tố tượng trưng, yếu tố siêu thực… vốn được coi là kiến thức chuyên sâu, nay đã trở thành công cụ thiết yếu trong quá trình đọc hiểu. Báo cáo cũng chỉ ra ba dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình (trực tiếp, ẩn, nhập vai) và cách đặt câu hỏi đọc hiểu để khai thác giá trị thẩm mĩ của văn bản.
Th.S Trần Lê Duy lưu ý về một số thuật ngữ lí luận văn học
- Kinh nghiệm dạy lí luận văn học cho học sinh giỏi
Báo cáo viên chia sẻ rằng đề thi học sinh giỏi quốc gia hiện nay thường đặt học sinh trước những vấn đề rộng về bản chất sáng tạo, mối quan hệ giữa nhà văn – hiện thực – người đọc, cũng như tính đa nghĩa của tác phẩm. Vì vậy, giáo viên cần giúp học sinh biết huy động nhiều khái niệm, tổ chức chúng thành hệ thống lập luận chặt chẽ, thay vì học thuộc “đoạn lí luận mẫu”. Một điểm nhấn quan trọng là việc tách biệt chủ thể trữ tình với nhà thơ đời thực, hướng học sinh đọc thơ từ văn bản, dựa trên bằng chứng và lập luận hợp lí, thay vì suy đoán ý định tác giả.
Th.S Trần Lê Duy nhấn mạnh đến việc bồi dưỡng HSG thông qua việc làm rõ các khái niệm
và cách thức tiếp cận đề bài
Buổi báo cáo đã đem lại nhiều gợi mở sâu sắc, giúp giáo viên nhận thức rõ hơn vai trò của lí luận văn học trong việc hình thành năng lực đọc hiểu và tư duy phê bình cho học sinh. Những chia sẻ của báo cáo viên vừa mang tính học thuật, vừa gắn với thực tiễn giảng dạy, tạo động lực để thầy cô tiếp tục đổi mới phương pháp, khơi gợi hứng thú học tập và khả năng sáng tạo của học sinh. Buổi báo cáo chuyên đề không chỉ mang lại kiến thức chuyên sâu cho giáo viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy học sinh giỏi Ngữ văn. Những định hướng mới mẻ về cách tiếp cận lí luận văn học giúp giáo viên có thêm công cụ để khơi gợi tư duy sáng tạo, khả năng phân tích và lập luận của học sinh trong các kỳ thi học sinh giỏi.
Đồng thời, hoạt động này còn là dịp để tăng cường sự kết nối giữa các trường trong cụm chuyên môn 10, tạo môi trường trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau tìm giải pháp nâng cao chất lượng dạy học. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường chuyên và trường trọng điểm sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giáo viên vững vàng, đồng thời tạo nền tảng cho việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh có đam mê và năng lực trong môn Ngữ văn.
Qua chuyên đề, các thầy cô đã có thêm những định hướng rõ ràng trong việc giảng dạy đọc hiểu văn bản, đặc biệt là cách chuyển hóa lí luận văn học thành công cụ thực hành cho học sinh. Đây không chỉ là dịp để cập nhật kiến thức mới mà còn là cơ hội để giáo viên hai trường giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, cùng nhau nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn.
Cô Đoàn Thị Hải Lý (TTCM Tổ Ngữ văn – THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa và Cô Nguyễn Thị Tường Vi (TTCM Tổ Ngữ văn – THPT Nguyễn Hữu Huân) và Th.S Trần Lê Duy (ĐH Sư phạm TP.HCM)
Quý Thầy Cô tham dự buổi báo cáo chuyên đề
Tác giả bài viết: Cô Nguyễn Thị Thi Thơ (Tổ Ngữ văn)